درباره پژوهشكده طرح ها و پروژه ها علمي پژوهشي پژوهشگران ارتباط با پژوهشكده

ALI

معرفي ساختار اهداف و وظايف

ALI

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي با تأسيس گروه مطالعات اسلام و غرب در سال 1383 تلاش مي‏نمايد با بررسي نظام‏هاي عيني و الگوهاي عملي تمدن‏ساز و هم‏زمان شناخت بنيان‏هاي معرفتي اسلامي، گامي در جهت توسعه گستره مطالعات در زمينه شناخت علمي زيرساخت‏هاي لازم براي ايجاد تمدن اسلامي بردارد. اين گروه تلاش مي‏نمايد با نگرشي راهبردي و ايجاد بستري مناسب، تلاشي علمي و فراگير در جهت تدوين مباني علمي نظام‏ها و الگوهاي عيني اداره اجتماع و تمدن‏ساز بر اساس آموزه‏هاي ديني و شرائط و نيازهاي عصري را سامان بخشد. اين گروه هم‏زمان مي‏كوشد تمدن غرب را به عنوان يك دستاورد بشري در ايجاد تمدن، با هدف شناخت، بهره‏گيري، و آسيب‏شناسي اين تجربه براي شناسايي نيازهاي عصري در تدوين الگوي تمدن مطلوب اسلامي مورد مطالعه و كنكاش قرار داده و به نقاط قوت و ضعف اين تمدن دست يابد. نگاه به غرب از منظر اين مجموعه،‌ در برگيرنده كليه ساحت‏هاي اين تمدن اعم از آموزه‏هاي فكري (شامل انديشه‏ها و پارادايم‏هاي رايج يا انتقادي)،‌ نظام‏هاي عيني، و همچنين ‌سياست‏ها و جهت‏گيري‏هاي غرب در ساحت فرهنگ، ‌سياست، ‌اقتصاد و اجتماع است. افزون بر آن، مناسبات غرب با جهان اسلام اعم از تعاملات و چالش‏ها به عنوان تمدن رقيب در قلمرو پژوهش‏ها و تحقيقات گروه قرار دارد. رويكرد گروه تلاش در جهت استخراج الگوي اسلامي براي اداره جامعه متناسب با نيازهاي عصري و تدوين ارائه الگوي مطلوب اسلامي براي شكل‏گيري تمدن اسلامي اقتضا مي‏كند كه مطالعات گروه با رويكرد عميق و راهبردي تحقق پذيرد كه در اين نوشتار از آن به «رويكرد تمدني» تعبير شده است. شناخت برداشت خاص گروه از رويكرد تمدني در گرو دانستن تعريفي خاص از تمدن در نگاه گروه است. تمدن در اين منظر عبارت از مجموعه‏اي از سه مقوله زير مي‏باشد:
1- الگوهاي عملي و نظام‏هاي عيني: شامل نظام‏هاي پذيرفته شده هر تمدن در ساحت‏هاي مختلف است كه مبناي عمل آن تمدن براي اداره و هدايت جامعه در حوزه‏هاي سياست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ قرار گرفته است. اين نظام‏ها و الگوها مجموعه‏اي از هنجارها،‌ قواعد، نهادها، ساختارها، سازمانها، و فرآيندهاي منسجم است كه براي ساماندهي و مديريت جامعه پيچيده معاصر اجتناب‏ناپذير است. 2ـ بنيان‏هاي فكري و مباني ارزشي: اين بنيان‏ها شامل مباني فكري و ارزشي هر تمدن پيرامون فلسفه حيات است كه در وراي نظام‏هاي عيني و الگوهاي عملي فوق قرار گرفته و چارچوب‏ها و سمت و سوي آن نظام‏ها را دائماً جهت بخشيده و انسجام مي‏دهد. 3ـ هويت تمدني: هويت اجتماعي كه بر پايه بنيادهاي فكري تمدن خاص و در بستر نظام‏هاي عيني برخاسته از آن بنيادها شكل گرفته، و انسجام اجتماعي، فرهنگ تمدني و نظام‏مندي مورد نياز هر تمدن را شكل مي‏بخشد.
چشم‏انداز و اهداف: گروه مطالعات اسلام و غرب رسالت خود را در دو مقوله كلي قابل تبيين مي‏داند: 1. داشتن سهم پژوهشي در پايه‏ريزي فكري شاخصه‏ها و معيارهاي نظام‏ساز توسعه، رشد و تعالي اجتماع بر اساس الگوي تمدني اسلام كه بر مبناي استخراج آموزه‏هاي ديني متناسب با شرائط و نيازهاي عصري (روزآمد) صورت مي‏پذيرد.‌ 2. تلاش در جهت تأمين پشتوانه‏هاي فكري و علمي براي نظام‏بخشي و كارآمدسازي نظام اسلامي از طريق تبيين نظام‏مند شاخصه‏ها و الگوهاي اداره اجتماع در ابعاد مختلف، و در گام فراتر ترسيم شاخصه‏ها و الگوهاي نظام‏ساز براي شكل‏گيري تمدن اسلامي. اهداف: اهداف عيني گروه بر مبناي چشم‏انداز ترسيم شده عبارتند از: - تبيين نيازها و مولفه‏هاي عصري (روزآمد) تمدن‏ساز و تلاش در جهت ارائه شناختي راهبردي از زيرساخت‏هاي لازم براي نظام‏هاي عيني تمدن‏ساز در دنياي معاصر. - شناخت بنيان‏هاي ديني تمدن‏ساز و بررسي نقاط تمايز آن با بنيادهاي تمدن غرب. - شناخت و بهره‏گيري از دستاوردهاي تمدني غرب به عنوان تمدني فعال و تجربه‏اي بشري، در جهت شناخت پاره‏اي از نيازهاي عصري تمدني. - بررسي انتقادي نظام‏ها و الگوهاي عملي غرب و شناخت ناهنجاري‏ها و ابعاد منفي تمدني آن كه ناسازگار با انديشه‏هاي بشري و اسلامي است با هدف هوشياري نسبت به اين آفات در مطالعات ترسيم الگوي تمدني اسلام. - بررسي، شناخت و تقويت هويت اسلامي در غيريت‏سازي با هويت غرب. - شناخت مكانيزم‏ها و ابزارهاي تعامل با تمدن‏هاي ديگر جهان و از جمله غرب. - تحليل و نقد مباني غرب، ‌غرب‎زدگي و آسيب‏هاي حوزه روشنفكري در جهان اسلام با هدف استحكام بخشيدن به گفتمان خودي. - شناخت و ترسيم چالش‏هاي و رويكردهاي سلطه‏گرانه تمدني رقيب، و پيش‎بيني و پيش‎گيري سياست‎هاي كلان غرب به عنوان پايگاه دشمن در حوزه‏هاي فكري و فرهنگي. - شناخت بحران‏ها و چالش‏هاي درون تمدني جهان اسلام و تلاش براي ارائه راهكارهاي مناسب در جهت برون‏رفت. - تبيين نيازهاي عصري (روزآمد) با هدف جهت‏بخشي تحقيقات و پژوهش‏ها به سمت نگرش راهبردي و كاربردي و تلاش در جهت پر كردن شكاف مطالعات علمي و نيازهاي نظام اسلامي.
منطق و قلمرو فعاليت علمي گروه بر پايه اهداف و متناسب با سياست‏هاي گروه، قلمرو فعاليت علمي و پژوهشي گروه در سه حوزه زير خواهد بود: 1. بنيان‏هاي فكري و مباني ارزشي دو تمدن اسلام و غرب 2. نظام‏هاي عيني و الگوهاي عملي دو تمدن اسلام و غرب 3. مناسبات بيروني دو جهان اسلام و غرب بر اين اساس، واحدهاي مطالعاتي اين گروه در سه مقوله كلي ساماندهي شده است: 1 ـ قلمرو مباحث فراحوزه‏اي اين بخش به بررسي مباحث كلي تمدن‏پژوهي و رويكرد تمدني،‌ شناخت تمدن غرب، و مباحث كلي تأثيرگذار بر تدوين تمدن اسلامي مطلوب،‌ در حوزه مباحث نظري و فرانظري، مباني كلي، ‌اصول بنيادين، مفاهيم اساسي،‌ و مكاتب تأثيرگذار فرابخشي مي‏پردازد. مقصود از مباحث كلي موضوعاتي است كه به تناسب بر تمام حوزه‏هاي اقتصادي، ‌اجتماعي، فرهنگي و سياسي تأثيرگذار بوده و نظريه‏ها،‌ هنجارها،‌ قواعد،‌ ‌ساختارها، فرآيندها و جهت‏گيري‏ها يك تمدن از آن متأثر مي‏گردد. 2 ـ قلمرو مباحث بخشي اين قلمرو در دو حوزه به پژوهش و بررسي مي‏پردازد: الف: شناخت ويژگي‏هاي الگوهاي عملي و نظام‏هاي عيني:‌ بررسي ويژگي‏ها و خصوصيات نظام‏هاي عيني حاكم بر غرب،‌ و الگوهاي عملي مطلوب در تمدن اسلامي در حوزه‏ها و جوانب زير: حوزه‏هاي بررسي جوانب بررسي هر حوزه ـ‌ انديشه، فرهنگ و دين ـ سياست و حقوق ـ اجتماع ـ‌ اقتصاد ـ نيازها و انتظارات تمدني از هر حوزه خاص ـ‌ پاراديم‏هاي فكري حاكم و يا تئوري‏هاي كلان و قابل اهميت در هر حوزه - نظام‏ها و الگوهاي هر بخش شامل مجموعه‏اي از هنجارها،‌ قواعد، نهادها، ساختارها، سازمانها، و فرآيندهاي به كار گرفته شده براي تحقق پارادايم‏ها ـ پيامدها و آثار عيني الگوهاي فوق ـ‌ بررسي ديدگاه‏هاي انتقادي ب: بررسي پشتوانه‏هاي فكري ـ اجتماعي الگوهاي فوق: حوزه بررسي مباني فكري و اجتماعي الگوهاي عملي و نظام‏هاي عيني هر دو تمدن از ابعاد و جوانب زير: ابعاد بررسي جوانب بررسي هر بعد ـ ‌ مباني نظري: مباني معرفت‏شناختي،‌ هستي‏شناختي، روش‏شناختي و انسان‏شناسانه الگوهاي عملي و نظام‏هاي عيني دو تمدن ـ پيش‏زمينه‌هاي اجتماعي و روان‏شناختي حاكميت يافتن اين الگوها - مفاهيم پايه و پيش‏فرض‏ها - نظريه‏ها، روش‏ها، ‌اهداف و كاركرد - موضوعات، ‌قلمرو، مسائل و گزاره‏ها - شخصيت‏ها و نظريه‏پردازان پارادايم‏ها - مكاتب، ايدئولوژي‏ها و گرايشات فكري - جنبش‏هاي اجتماعي - سير تكاملي تحولات و رخدادها، و آثار - بحران‏ها و گسست‏ها - دستاوردها، ناهنجاري‏ها و گستره تأثيرگذاري‏ها - قواعد و هنجارها - ساختارها و نهادهاي مادي و اجتماعي - منتقدان و سيرهاي انتقادي

 
logo-samandehi

* ايميل
 
امتیاز دهی
 
 

   
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

گروه مطالعات اسلام و غرب - پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
مجری سایت : شرکت سیگما